९/११ दहशतवादी हल्ला: अमेरिकेची भळभळती जखम; दोन दशकानंतरही वेदना कायम



जागतिक महासत्ता असलेल्या अमेरिकेच्या इतिहासातील काळा दिवस म्हणून ९ सप्टेंबर २००१ या दिवसाची नोंद होऊल असा विचार कोणी केलाही नसेल. अमेरिकेतील जागतिक व्यापार केंद्राच्या (वर्ल्ड ट्रेड सेंटर) दोन इमारतींवर दहशतवादी हल्ला केला. दहशतवाद्यांनी प्रवासी विमानांचे अपहरण करून या दोन इमारतींना धडकवले. प्रवासी विमानांचा वापर दहशतवाद्यांनी एखाद्या क्षेपणास्त्रासारखा केला. या हल्ल्याने अमेरिकाच नव्हे तर संपूर्ण जग हादरून गेले होते. या दहशतवादी हल्ल्याचा अनुभव घेतलेल्या नागरिकांच्या मनावर त्याचा खोल परिणाम झाला. त्या धक्क्यातून अद्यापही अनेक जण सावरलेले नसल्याचे एका अहवालातून समोर आले आहे.

दोन दशकांपूर्वी नक्की काय घडले?

‘अल कायदा’ या दहशतवादी संघटनेच्या आत्मघातकी पथकाने ११ सप्टेंबर २००१ रोजी चार प्रवासी विमानांचे अपहरण केले. त्यातील दोन विमाने न्यूयॉर्क शहरातील ‘वर्ल्ड ट्रेड सेंटर’च्या दोन गगनचुंबी इमातींवर धडकवण्यात आली. या दोन्ही इमारतींना भीषण आग लागली व त्या आगीत जळून या इमारती पूर्णपणे जमीनदोस्त झाल्या. अपहरण केलेले तिसरे विमान अमेरिकेच्या सुरक्षा विभागाचे मुख्यालय पेंटेगॉनमध्ये घुसवले गेले व चौथे विमान पेन्सिल्व्हेनिया राज्यातील एका छोट्या गावात कोसळले. चारही विमानांतील सर्व प्रवासी ठार झाले. या दहशतवादी हल्ल्यांमध्ये अंदाजे तीन हजार जणांचा मृत्यू झाला.

१९ दहशतवाद्यांचा सहभाग

बोस्टन व वॉशिंग्टन या विमानतळांवरून सॅन फ्रान्सिस्को व लॉस एंजेल्सकडे जाणाऱ्या विमानांमध्ये ‘अल कायदा’चे १९ दहशतवादी होते. या विमानांनी हवेत उड्डाण केल्यानंतर थोड्याच वेळात दहशतवाद्यांनी वैमानिक व इतर कर्मचाऱ्यांना ठार केले व विमानांचा ताबा मिळवला. हल्ल्यातील सर्व मुख्य दहशतवाद्यांनी विमान उडवण्याचे प्रशिक्षण घेतले होते व त्या जोरावर त्यांनी विमाने हव्या त्या दिशेने वळवली. ‘अमेरिकन एअरलाइन्स’चे विमान सकाळी ८:४६ वाजता ‘वर्ल्ड ट्रेड सेंटर’च्या उत्तरेकडील इमारतीवर आदळवले गेले. या दहशतवादी हल्ल्यानंतर अमेरिका दहशतवादी संघटनांविरोधात अतिशय आक्रमक बनली. अमेरिकेने अफगाणिस्तानातील तालिबानविरुद्ध सर्व सामर्थ्यानिशी युद्ध सुरू केले. त्यानंतर दोन दशकांनंतर अमेरिकेने अफगाणिस्तानातून सैन्य माघारी घेतले.

दोन दशकानंतरही वेदना अद्याप कायम

दहशतवादी हल्ल्यानंतर हादरलेल्या आणि भेदरलेल्या अमेरिकेत असंख्य हात मदतीसाठी सरसावले. अंदाजे ९१ हजार जणांनी या वेळी मदतकार्य केले. या दहशतवादी हल्ल्यामध्ये बळी पडलेल्या नागरिकांचे कुटुंबीय, जखमी झालेल्या व्यक्तींना मदत आदी काम या सर्वांनी केले. ‘वर्ल्ड ट्रेड सेंटर हेल्थ प्रोग्रॅम’ या नावाने एक विशेष कार्यक्रम सुरू करण्यात आला. भेदरलेल्या मनांना उभारी देण्यासह सर्व नागरिकांच्या समस्या सोडविण्याला प्राधान्य देण्यात आले. मार्च २०२१पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, या कार्यक्रमात ८०,७८५ जणांनी त्यामध्ये सहभाग घेतला. याबाबतचा एक सविस्तर अहवालच प्रसिद्ध झाला आहे. या जबरदस्त दहशतवादी हल्ल्याचा अनुभव घेतलेल्या नागरिकांच्या मनावर त्याचा खोल परिणाम झाला. त्या धक्क्यातून अद्यापही अनेक जण सावरलेले नसल्याचे हा अहवाल सांगतो. शारीरिक व्याधीतून काही जण मुक्त झाले असले, तरीही त्यांनी अद्याप मनाने उभारी घेतलेली नाही.

मदतकार्यातील स्वयंसेवकांवरही परिणाम

काही जणांना शारीरिक आणि मानसिक अशा दोन्ही गोष्टी सतावत आहेत. इतकेच नव्हे, तर मदतीसाठी पुढे आलेल्या स्वयंसेवकांमध्येही काही मानसिक आजार दिसून आले. हल्ल्याचा ताण घेतलेल्या ४५ टक्के जणांमध्ये कर्करोग, मानसिक थकवा यासारख्या समस्या जाणवल्या. ४५ ते ६४ वयोगटातील या व्यक्ती बहुतांश पुरुष असल्याचे हा अहवाल सांगतो. आकडेवारीनुसार ३,४३९ जणांचा या हल्ल्यात मृत्यू झाला. त्यानंतरही हजारो जण अद्याप विविध मानसिक विकारांशी झुंजत आहेत.

मृतांची ओळख पटविण्याचे काम सुरूच

‘वर्ल्ड ट्रेड सेंटर’वरील हल्ल्याच्या दोन दशकांनंतरही या हल्ल्यामध्ये मृत्युमुखी पडलेल्या व्यक्तींची ओळख पटविण्याचे काम सुरू आहे. या हल्ल्यात बेपत्ता झालेल्या व्यक्तींच्या कुटुंबीयांना आजही या व्यक्ती परत येतील, अशी आशा आहे. या हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेल्या दोन जणांची नावे नुकतीच जाहीर करण्यात आली. न्यूयॉर्कचे मुख्य वैद्यकीय अधिकारी डॉ. बार्बरा सॅम्पसन यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ‘या हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेल्या व्यक्तींची ओळख पटवणे, संबंधित व्यक्तीच्या काही वस्तू त्याच्या कुटुंबीयांना देणे हे सर्व काम गेली अनेक वर्षे सुरू आहे. नुकतीच दोन जणांची ओळख पटली असून, संबंधितांच्या कुटुंबीयांना ही माहिती देण्यात आली.’

( अमेरिकेतील ९/११ आदरांजली संग्रहालयातील छायाचित्र; सर्व छायाचित्रे सौजन्य : AP)



Source link

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on telegram
%d bloggers like this: